Zutphen

Van Toerisme

Ga naar: navigatie, zoek

Klikt u hier voor leuke uitjes in Zutphen
Zutphen is een stad (Hanzestad) en gemeente in de Nederlandse provincie Gelderland, en ligt aan de rivier de IJssel aan de monding van de Berkel. Nabijgelegen plaatsen zijn Apeldoorn, Arnhem, Doetinchem en Deventer. Per 1 januari 2005 is de voormalige naastgelegen gemeente Warnsveld gefuseerd met Zutphen.

[bewerk] Geschiedenis

In de late 9e eeuw werd Zutphen verwoest bij vikingaanvallen, waarna aan het einde van die eeuw een ronde ringwal werd opgericht met twee grachten eromheen: een 20 meter brede U-vormige gracht en een spitse smalle gracht erbuiten. De loop van de markten Groenmarkt, Houtmarkt en Zaadmarkt zijn nog een deel van die voormalige ringwal en gracht. In het midden van de 11e eeuw werd Zutphen enige tijd een vorstelijke residentie en werd er een palts gebouwd en een grote kapittelkerk gesticht, de huidige Sint Walburgiskerk. Sinds 1046 was de bisschop van Utrecht landsheer van het Zutphense graafschap en de burg. In de loop van de late 11e eeuw en de vroege 12e eeuw wisten de graven van Zutphen steeds meer macht naar zich toe te trekken. Onder de Gelderse graven werd de grafelijke stad (sinds 1138 via huwelijk in Gelderse handen gekomen) snel groter en economisch belangrijker.

Zutphen was honderden jaren ingeklemd in haar vestingwerken. De bevolking groeide gestaag van 7500 inwoners in 1795 naar meer dan 15.000 in 1860 op slechts 40 hectare grond binnen de muren. De ruimtelijke groei begon weer toen in 1874 de vesting Zutphen werd opgeheven, en de muren om de stad verwijderd konden worden. Enkele delen van de vestingwerken zijn nog zichtbaar, zoals het Bourgonje bolwerk aan de IJsselkade, ook bekend als 'de Bult van Ketjen'.

Tegenwoordig zijn in het centrum van Zutphen nog vele sporen te vinden van deze tijd, zoals bijvoorbeeld van de ommuring: de Drogenapstoren uit 1444, de Bourgonjetoren uit 1457 de kruittoren (begin 14e eeuw), de Spaanse Poort (een barbacane voorpoort van de oude Nieuwstadspoort uit 1537), diverse waltorens aan de Bornhovestraat en Armenhage (13e eeuw). Daarnaast zijn er ook nog grote stukken stadsmuur te vinden, waaronder een stuk bij de Drogenapstoren, en een stuk bij de Berkelpoort uit het begin van de 14e eeuw met resten van twee waltorens. De middeleeuwse binnenstad van Zutphen herbergt achter de veelal jongere gevels een grote hoeveelheid bakstenen huizen uit de late Middeleeuwen. Vele tientallen dateren zelfs tot en met de kapconstructie van voor 1400. Er zijn drie middeleeuwse kerken (zie verder) en resten van diverse kloosters en hospitalen.

[bewerk] Historische gebouwen en bouwwerken

  • Sint Walburgiskerk: gesticht en gebouwd als Romaanse kapittelkerk omstreeks 1050, verbouwd in romano-gotische Keulse stijl in 1200-1270, daarna vergroot in de 14e, 15e en vroege 16e eeuw tot een grote hallenkerk, een voorbeeld van rijke Nederrijnse gotiek. Bij de kerk hoort sinds 1563 de librije, indertijd gesticht als een openbare bibliotheek en vandaag de dag een van de belangrijkste verzamelingen oude boeken in Nederland.
  • Broederenkerk: grote vroeg-14e-eeuwse kloosterkerk van de Dominicaner orde (predikheren). Tegenwoordig in gebruik als Openbare Bibliotheek. Dakruitertorentje uit 1771, waarin het poortersklokje hangt dat nog altijd luidt tussen 21.50 en 22.00 uur waarna (tot 1853) de poorten van de stad werden gesloten.
  • Nieuwstadskerk, nu de katholieke Sint Johannes de Doper, in de Middeleeuwen Onze Lieve Vrouwe op de Nieuwstad. Gesticht als parochiekerk omstreeks 1250 van de nieuwe stadsstichting. Oudste kern (middenschip) met onderste deel van de toren uit de late 13e eeuw. Uitbreidingen tussen 1439 en 1442 (verhoging en naaldspits toren), 1455-1459 (koor) en 1480 en 1530 (verbouwing tot hallenkerk met noorder- en zuiderzijbeuk). Enige kerk met vier originele middeleeuwse luidklokken.
  • Drogenapstoren: gebouwd in 1444-1446 als stadspoort (Saltpoort = zoutpoort), 1465 weer dichtgemetseld, sindsdien toren. Stadsmuzikant Tonis Drogenap woonde er rond 1555 en gaf de naam aan de toren. Van 1888 tot 1927 in gebruik als watertoren.
  • Wijnhuistoren: Toren van het wijnhuis (waag, herberg, stadswacht en wijnhuis), gefaseerd gebouwd tussen 1618 en 1642 door stadsbouwmeester Emond Hellenraet onder invloed van Hendrick de Keyser. In 1644 maakten de gebroeders Pieter en François Hemony, wier atelier toen in Zutphen was gevestigd, voor deze toren het eerste zuiver gestemde carillon ter wereld.
  • Bourgonjetoren: geschutstoren uit 1457 met bijna 4 meter dikke muren, gebouwd tijdens de Gelders-Bourgondische oorlog. Dominee Johannes Florentius Martinet schreef omstreeks 1770 in het uit 1741 daterende theekoepeltje op de toren zijn wereldberoemde Catechismus der Natuur.
  • Berkelpoort: Onderdeel van de stadsmuur, aan de oostelijke kant van de middeleeuwse stad. Poort over de kleine rivier de Berkel. De waterpoort verbindt de oude stad en de Nieuwstad en is gebouwd rond 1320. Het werd in de Middeleeuwen 'Bovenberg' genoemd. De westelijke tegenhanger werd in 1772 gesloopt.

[bewerk] Jaarlijkse festivals en beurzen in Zutphen

Op Koninginnedag worden er in de binnenstad veel activiteiten georganiseerd. De Stichting Koninginnedag Zutphen is hiervan de organiserende instelling.

In mei vindt ieder jaar de Meimarkt plaats.

In 2003 werd in Zutphen een stadsomroepers-concours in leven geroepen, dat sindsdien een jaarlijks terugkerende activiteit is. Bij dit concours komt een tiental mensen (18 in 2004) strijden om de wisselbeker. Dit evenement vindt medio juli plaats.

Iedere zomer worden op vier opeenvolgende woensdagen de Zomerfeesten gehouden, met muziekpodia (rock, dance etc.) door het gehele centrum. Op de derde dag van de Zomerfeesten is er traditioneel een amateurwielerwedstrijd op een parcours door het centrum. Dit is vanaf 2006 afgeschaft in verband met wensen van de horecagelegenheden, die op de markt (een deel van het parcours) terrassen hebben gemaakt.

Begin september komen dweilorkesten naar de Zutphense Dweildag, die op diverse locaties in het centrum spelen.

Verder wordt er elk jaar in oktober de nationale bokbierdag gevierd. De markt van Zutphen wordt dan omgetoverd tot één groot café met allerlei soorten bokbier. Tegenwoordig heeft de Hanze-stadsbrouwerij van Zutphen ook zijn eigen bokbier, dat voor het eerst te proeven was op bokbierdag 2006.

Deze pagina is gebaseerd op het auteursrechtelijk beschermde Wikipedia-artikel Zutphen; het is vrijgegeven onder de GNU Free Documentation License.

Aspecten/acties
Persoonlijke instellingen